เลขเสร็จ

๑๒/๒๕๔๕

เรื่อง

                                       บันทึกสำนักงานคณะกรรมการกฤษฏีกา

                 เรื่อง  การใช้บังคับพระราชบัญญัติการพิมพ์ พุทธศักราช ๒๔๘๔ 

                           กรณีสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์

                                                       ---------------

เนื้อหา

                        สำนักงานตำรวจแห่งชาติได้มีหนังสือ ที่ ตช ๐๐๒๕.๓/๑๑๐๐๓ ลงวันที่ ๔

ธันวาคม ๒๕๔๔  ถึงสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา สรุปความว่า  ผู้บังคับการกองตำรวจ

สันติบาล ๒ ในฐานะเจ้าพนักงานการพิมพ์สำหรับกรุงเทพมหานคร มีหนังสือขอเชิญตัวแทนจาก

กองวิชาการ และกองคดี สำนักงานตำรวจแห่งชาติ เข้าร่วมประชุมพิจารณา เรื่อง สมุดโทรศัพท์

หน้าเหลือง Thailand Yellow Pagestm ประจำปี ๒๐๐๑/๒๐๐๒ ขององค์การโทรศัพท์แห่ง

ประเทศไทย ได้ตีพิมพ์ข้อความในลักษณะไม่เหมาะสม ที่ประชุมพิจารณาแล้วเห็นว่า สมุดโทรศัพท์หน้า

เหลืองเป็นสมุดโทรศัพท์ที่จัดทำขึ้นโดยองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย โดยอาศัยอำนาจตาม

มาตรา ๒๒ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๔๙๗ ซึ่งแก้ไข

เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๐  บัญญัติให้

องค์การโทรศัพท์ฯ มีสิทธิแต่ผู้เดียวในการจัดทำ จัดพิมพ์โฆษณา จำหน่าย หรือเผยแพร่รายชื่อและ

หมายเลขโทรศัพท์ของผู้เช่าโทรศัพท์ขององค์การโทรศัพท์ฯ ซึ่งต่อมาองค์การโทรศัพท์ฯ ได้ให้

สัมปทานแก่บริษัท เทเลอินโฟมีเดีย จำกัด เป็นผู้จัดทำสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์  ดังนั้น จึงมี

ประเด็นปัญหาที่ต้องพิจารณาตามพระราชบัญญัติการพิมพ์ พุทธศักราช ๒๔๘๔ มาตรา ๖ ซึ่ง

บัญญัติว่า พระราชบัญญัตินี้ไม่ใช้บังคับแก่สิ่งพิมพ์ ดังต่อไปนี้ คือ

                        (๑) สิ่งพิมพ์ของรัฐบาลหรือเทศบาล

                        (๒) สิ่งพิมพ์ซึ่งรัฐมนตรีกำหนด

                        (๓) บัตร ตราสาร แบบพิมพ์ และรายงานซึ่งใช้กันตามปกติในการส่วนตัว

การสังคม การเมือง การค้า หรือกิจธุระ

                        ประเด็นปัญหาข้อกฎหมายที่ต้องพิจารณา คือ

                        ๑. องค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย ถือได้ว่าเป็นหน่วยงานของรัฐบาล

ตามมาตรา ๖ (๑) แห่งพระราชบัญญัติการพิมพ์ฯ หรือไม่

                        ๒. การที่องค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยได้ให้สัมปทานการจัดทำสมุด

รายนามผู้ใช้โทรศัพท์แก่บริษัท เทเลอินโฟมีเดีย จำกัด ถือว่าสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์นั้นเป็น

สิ่งพิมพ์ของรัฐบาลตามความหมายของมาตรา ๖ (๑) แห่งพระราชบัญญัติการพิมพ์ฯ หรือไม่

                        จึงขอหารือประเด็นปัญหากฎหมายดังกล่าว

                                               

                        คณะกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ ๑) ได้พิจารณาข้อหารือดังกล่าวโดยได้ฟัง

คำชี้แจงข้อเท็จจริงของผู้แทนสำนักงานตำรวจแห่งชาติและผู้แทนองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย

แล้ว มีความเห็นดังนี้

                        ประเด็นที่หนึ่ง  ที่ว่า องค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยถือได้ว่าเป็นหน่วยงาน

ของรัฐบาลตามมาตรา ๖ (๑)*[๑]  แห่งพระราชบัญญัติการพิมพ์ฯ หรือไม่ เห็นว่า บทบัญญัติ

ดังกล่าวเป็นการยกเว้น "สิ่งพิมพ์ของรัฐบาลหรือเทศบาล" ที่จะไม่ต้องอยู่ภายใต้บังคับแห่งพระราช

บัญญัติการพิมพ์ฯ การที่ต้องยกเว้นไว้นี้เนื่องจากรัฐบาลย่อมมีหน้าที่บริหารและจัดการบริการ

สาธารณะแก่ประชาชนตามที่กฎหมายกำหนด สิ่งพิมพ์ย่อมเป็นเครื่องมืออันหนึ่งของรัฐบาลที่มีขึ้น

เพื่อใช้ในกิจกรรมของรัฐบาลด้วย และโดยที่กิจกรรมของรัฐบาลในปัจจุบันนี้มิได้กระทำโดย

กระทรวง ทบวง กรม หรือส่วนราชการอื่นเท่านั้น แต่ได้มีการดำเนินการโดยองค์กรอื่นๆ เช่น

รัฐวิสาหกิจ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือหน่วยงานอื่นของรัฐอีกด้วย  ฉะนั้น คำว่า "รัฐบาล"

ในมาตรา ๖ (๑) นี้ จึงมีความหมายอย่างกว้างโดยหมายความถึงองค์กรสำหรับบริหารกิจการของ

รัฐ ซึ่งนอกจากจะหมายถึงกระทรวง ทบวง กรม แล้วยังหมายความถึงองค์กรอื่นใดที่มีกฎหมายให้

ดำเนินกิจการใดอันเป็นอำนาจหน้าที่โดยตรงของรัฐด้วย สำหรับกรณีกิจการโทรศัพท์ มีมาตรา

๕*[๒]  แห่งพระราชบัญญัติโทรเลขและโทรศัพท์ พุทธศักราช ๒๔๗๗ บัญญัติว่า รัฐบาลทรงไว้ซึ่ง

อำนาจสิทธิขาดที่จะตั้ง บำรุง และทำการโทรเลขและโทรศัพท์ภายในราชอาณาจักรสยาม และ

อำนาจนี้มอบหมายไว้ให้แก่กรมไปรษณีย์โทรเลข โดยต่อมาได้มีมาตรา ๑๖*[๓]  แห่งพระราช

บัญญัติองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๔๙๗ ให้องค์การโทรศัพท์ฯ ได้รับสิทธิและหน้าที่

ต่างๆ บรรดาที่กฎหมายให้ไว้แก่กรมไปรษณีย์โทรเลข  ดังนี้ องค์การโทรศัพท์ฯ ในส่วนที่เกี่ยวกับ

กิจการโทรศัพท์ จึงอยู่ในความหมายของคำว่ารัฐบาลในความหมายของพระราชบัญญัติการพิมพ์ฯ

ประกอบกับมาตรา ๙ (๗)*[๔]  แห่งพระราชบัญญัติองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๔๙๗

ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติฯ (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๐ ให้องค์การโทรศัพท์ฯ มีอำนาจ

จัดทำ จัดพิมพ์ โฆษณา จำหน่าย หรือเผยแพร่รายชื่อและหมายเลขโทรศัพท์ของผู้เช่าโทรศัพท์

ขององค์การโทรศัพท์ฯ และมาตรา ๒๒ ทวิ*[๕]  แห่งพระราชบัญญัติเดียวกัน ให้องค์การโทรศัพท์ฯ

มีสิทธิแต่ผู้เดียวในการจัดทำดังกล่าว  ฉะนั้น การจัดทำสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์จึงเป็นอำนาจ

หน้าที่ขององค์การโทรศัพท์ฯ ประการหนึ่งที่จะต้องจัดบริการตามกฎหมาย  องค์การโทรศัพท์ฯ

จึงถือได้ว่าเป็นหน่วยงานของรัฐบาลในความหมายตามมาตรา ๖ (๑) แห่งพระราชบัญญัติการ

พิมพ์ฯ

                        ประเด็นที่สอง  ที่ว่า สมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์ที่ให้สัมปทานแก่บริษัท

เทเลอินโฟมีเดีย จำกัด จัดทำ ถือว่าเป็นสิ่งพิมพ์ของรัฐบาลตามความหมายของมาตรา ๖ (๑) แห่ง

พระราชบัญญัติการพิมพ์ฯ หรือไม่นั้น ปรากฏข้อเท็จจริงว่าเมื่อพิจารณาสัญญาการจัดพิมพ์และ

โฆษณาสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์ ระหว่างองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย และบริษัท ชินวัตร

ไดเร็คทอรี่ส์ จำกัด ลงวันที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๓๘ อันเป็นที่มาของการตกลงจัดพิมพ์สมุดรายนาม

ผู้ใช้โทรศัพท์ที่หารือมานี้แล้ว ได้ความว่า ทศท. (องค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย) ตกลงมอบ

หมายให้บริษัทฯ เป็นผู้ดำเนินการจัดพิมพ์สมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์หน้าขาวทั้งภาษาไทยและ

ภาษาอังกฤษ และสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์ฉบับธุรกิจและโฆษณา (Yellow Pages) ฉบับหน้า

เหลืองของ ทศท. ทั่วประเทศ เป็นระยะเวลา ๑๐ ปี (ข้อ ๑.๑ ของสัญญาฯ) และมีการตกลงเป็นข้อ

สัญญาว่าบริษัทฯ ตกลงยอมรับว่าสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์หลังจากการพิมพ์เสร็จแล้วและ

ยังไม่ได้แจกจ่าย ให้เป็นกรรมสิทธิ์ของ ทศท. โดยบริษัทฯ จะเรียกร้องค่าใช้จ่ายใดๆ จาก ทศท.

ไม่ได้ (ข้อ ๘.๙ ของสัญญาฯ) จึงเห็นได้ว่า โดยข้อเท็จจริงแล้วการจัดพิมพ์เป็นไปเพื่อประโยชน์

ขององค์การโทรศัพท์ฯ โดยองค์การโทรศัพท์ฯ เป็นเจ้าของสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์  ฉะนั้น เมื่อ

องค์การโทรศัพท์ฯ เป็นส่วนหนึ่งของรัฐบาลอยู่ในความหมายของมาตรา ๖ (๑) แห่งพระราช

บัญญัติการพิมพ์ฯ ตามที่ให้ความเห็นไว้ในประเด็นที่หนึ่งแล้ว  สมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์ที่ได้ให้

สัมปทานแก่บริษัท เทเลอินโฟมีเดีย จำกัด เป็นผู้จัดทำตามสัญญานี้ ก็เป็นสิ่งพิมพ์ของรัฐบาลตาม

ความหมายของมาตรา ๖ (๑) แห่งพระราชบัญญัติการพิมพ์ฯ

                        อนึ่ง ในการพิจารณาให้ความเห็นนี้ คณะกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ ๑)

พิจารณาเฉพาะประเด็นปัญหาว่าองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยอยู่ในความหมายของคำว่า

รัฐบาลหรือไม่ และสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์ดังกล่าวเป็นสิ่งพิมพ์ของรัฐบาลหรือไม่เท่านั้น

คณะกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ ๑) มิได้พิจารณาเลยไปถึงว่าสมุดรายนามผู้ใช้โทรศัพท์เป็นหนังสือ

พิมพ์ตามพระราชบัญญัติการพิมพ์ฯ ด้วย

                        นอกจากนี้ คณะกรรมการฯ ขอตั้งข้อสังเกตว่า หากพนักงานเจ้าหน้าที่

ที่เกี่ยวข้องเห็นว่าสิ่งพิมพ์ใดๆ ของบุคคลใดไม่ว่าจะเป็นเอกชนหรือส่วนราชการมีการกระทำอัน

ฝ่าฝืนกฎหมายใด เช่น ประมวลกฎหมายอาญา ย่อมเป็นหน้าที่ของพนักงานเจ้าหน้าที่จะต้อง

ดำเนินการบังคับการให้เป็นไปตามบทกฎหมายต่อไปโดยเคร่งครัด

 

                                                (ลงชื่อ)             ชัยวัฒน์  วงศ์วัฒนศานต์

                                                         (ศาสตราจารย์พิเศษ ชัยวัฒน์  วงศ์วัฒนศานต์)

                                                                   เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา

 

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

         มกราคม  ๒๕๔๕

 

----------------------------------------

                        ส่งพร้อมหนังสือ ที่ นร ๐๖๐๑/๐๐๕๕ ลงวันที่ ๒๕ มกราคม ๒๕๔๕ ซึ่งสำนัก

งานคณะกรรมการกฤษฎีกามีถึงสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี

                        *[๑]  มาตรา ๖  พระราชบัญญัตินี้ไม่ใช้บังคับแก่สิ่งพิมพ์ ดังต่อไปนี้ คือ

                          (๑) สิ่งพิมพ์ของรัฐบาลหรือเทศบาล

                          (๒) สิ่งพิมพ์ซึ่งรัฐมนตรีกำหนด

                          (๓) บัตร ตราสาร แบบพิมพ์ และรายงานซึ่งใช้กันตามปกติในการส่วนตัว การ

สังคม การเมือง การค้า หรือกิจธุระ

                        *[๒]  มาตรา ๕  รัฐบาลทรงไว้ซึ่งอำนาจสิทธิขาดที่จะตั้ง บำรุงและทำการ

โทรเลขและโทรศัพท์ภายในราชอาณาจักรสยาม

                          อำนาจนี้ท่านมอบหมายให้ไว้แก่กรมไปรษณีย์โทรเลข

                        *[๓]  มาตรา ๑๖ ให้องค์การโทรศัพท์ได้รับสิทธิและหน้าที่ต่าง ๆ บรรดาที่

กฎหมายให้ไว้แก่กรมไปรษณีย์โทรเลข ในส่วนที่ว่าด้วยการโทรศัพท์

                          ความในวรรคหนึ่งมิให้ใช้บังคับแก่การตั้ง ทำหรือบำรุงการโทรศัพท์ของ

กระทรวงกลาโหมที่ใช้ในราชการทหารโดยเฉพาะ

                        *[๔]  มาตรา ๙  เพื่อดำเนินการตามวัตถุประสงค์ดังกล่าวในมาตรา ๖ ให้

องค์การโทรศัพท์มีอำนาจรวมถึง

                                                ฯลฯ                                          ฯลฯ

                         (๗) จัดทำ จัดพิมพ์ โฆษณา จำหน่าย หรือเผยแพร่รายชื่อและหมายเลข

โทรศัพท์ของผู้เช่าโทรศัพท์ขององค์การโทรศัพท์

                        *[๕]  มาตรา ๒๒ ทวิ  ให้องค์การโทรศัพท์มีสิทธิแต่ผู้เดียวในการจัดทำ จัดพิมพ์

โฆษณา จำหน่ายหรือเผยแพร่รายชื่อและหมายเลขโทรศัพท์ของผู้เช่าโทรศัพท์ขององค์การโทรศัพท์

                          ผู้ใดกระทำการตามวรรคหนึ่งโดยไม่ได้รับอนุญาตจากองค์การโทรศัพท์ ต้อง

ระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงสองแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

                          บทบัญญัติมาตรานี้มิให้ใช้บังคับแก่หน่วยงานของรัฐซึ่งจัดทำหรือจัดพิมพ์

รายชื่อและหมายเลขโทรศัพท์ของผู้เช่าโทรศัพท์ขององค์การโทรศัพท์เพื่อใช้ในราชการ และเอกชน

ซึ่งจัดทำหรือจัดพิมพ์รายชื่อและหมายเลขโทรศัพท์ของผู้เช่าโทรศัพท์ขององค์การโทรศัพท์เพื่อใช้ใน

กิจการของตน

 

 

ชไมพร/แก้ไข

๑๙ มิถุนายน ๒๕๔๕

A+B(C)